Soru Temelli Bir Pratik
Toplumsal pratik soru odaklıdır. Meraklı sanatçı, toplumsal meselelere dair sorular sorar ve gelen farklı karşılıkları dikkatle dinler. Çoğu durumda, "Neyi bilmiyoruz?" ya da "Toplum nasıl daha iyi olabilir?" gibi kapsayıcı bir sorudan yola çıkılır. Feminist sanatçılar ve politik sanatçılar, daha geniş toplulukları çalışmalarına katabilmek için bu pratiği uzun zamandır kullanıyor.
Ben de soruları hem içerik oluşturmak, hem örgütleyici bir mekanizma kurmak, hem de katılımcıların değerlerini yan yana getirerek sahiplenme duygusu yaratan bir araç olarak kullandım. Bazen çok basit bir soru sorarsınız: "Aile içi şiddetin yaşandığı bir durumda, yardım istemeye yeltendiğiniz halde, bunu yapamadığınız bir an hatırlıyor musunuz?" gibi. Örneğin Dövmeli İskelet adlı çalışmamda, İspanya'nın dört bir yanından 400 kadın bu soruya yanıt verdi. Sonrasında bu yanıtlar 400 maskenin üzerine tek tek elle yazıldı.
Kapıyla Sokak Arasında adlı çalışmada, soruları ortaklaşa üretme sürecini, katılımcılar için bir "konuşma alanı" yaratmak üzere kullandık. Bu alan, katılımcılar için bir "yönerge" gibi işledi. Altmıştan fazla küçük ölçekli kadın grubu, tartışmak istedikleri soruları önerdi, sonra bu sorular bir danışmanlar kuruluna sunuldu ve kurul da soruları tematik olarak kümelendirip tek bir liste haline getirdi. Bu liste yeniden küçük gruplara gönderildi. Karşılıklı okumalarla ilerleyen bir gözden geçirme trafiğinin sonunda, üzerinde uzlaşılan bir soru dizisi ortaya çıktı. Her grup, performansa katılımında bu diziden seçtiği soruları ele aldı.
Bu soru dizisi Türkiye'de, İstanbul'daki Sakıp Sabancı Müzesi'nde bir enstalasyon ve film olarak izleyiciyle buluştuğunda, küratör Ahu Antmen ziyaretçilerin kendi sorularını da bırakabilecekleri bir alan açmayı önerdi. Sonra hiç beklemediğim bir şey oldu; sergi boyunca 1500'ün üzerinde soru birikti. Müzenin bu girişimi çevrim içi ortamda sürdürecek olması beni çok heyecanlandırıyor. Böylece hem bu çalışmanın açtığı meseleler etrafında yeni konuşmalar filizlenecek hem de bugün Türkiye'deki kadınlara özgü sorulara daha görünür bir yer açılacak.