Târih-i Kitâb-ı Müstetâb Ahbâr-ı Aliyye der-Gazavât-ı Murtazaviyye
1057 [1647]
Hz. Ali’nin doğumunu, Hz. Muhammed’in evinde büyümesini, Hz. Muhammed ile katıldığı savaşları ve Peygamber’in ölümünden sonraki kahramanlıkları ile ölümünü Farsça nesirle anlatan bu kitabı Safevi Şahı II. Abbas’ın (h. 1641-1666) isteği üzerine Muhammed Fasih 1057/1647-48 yılında yazmıştır (y. 2b). Eser üç yönden dar ve geniş pervazlarla çevrili, incecik dallar üzerinde sıralanan iri hatayiler, küçük çiçeklerle dolgulu, dikey dikdörtgen tasarımlı unvan tezhibiyle başlar (y. 1b). Bu sayfa ile karşısındaki yaprağın satır araları altınlıdır, sayfa kenarları iri saz yaprakları ve hatayilerle halkâr bezemelidir (y. 1b-2a). Altınlı iri saz yaprakları ile altın, kırmızı ve lacivert iri hatayiler kitabın son satırlarının alt kısmında kalan geniş alanda da yer alır (y. 250a). Yazmadaki 20 resim Hz. Ali’nin savaşlarını betimler. Bazılarında Hz. Muhammed, Ali’nin mücadelesini seyrederken resmedilmiştir. Hz. Muhammed’in ve Hz. Ali’nin yüzleri peçelidir; Peygamber’in, bazen de Hz. Ali’nin başı etrafında hale vardır. Bazı figürlerin yanına, üzerine isimleri yazılmıştır. Yaprak 28a, 43b, 136b’de olduğu gibi cepheden ya da yandan çizilen yüzlerde kimlik farklılıklar kuvvetlice belirtilmiştir. Bazı tasvirlerde olayın geçtiği manzara derinliklidir, ağaçlar gölgeli boyanarak boyut kazanmıştır (y. 37b). Resimlerin üslup özellikleri incelendiğinde, biri diğerine göre daha naif çalışan iki ayrı sanatçının elinden çıktıkları anlaşılmaktadır. Kitabın kestane rengi deri miklepsiz cildinin dış kapakları şemselidir, şemse içleri bulutlar, dallar ve çiçeklerle kalıpla bezenmiştir. Şemsenin iki salbeğinin içine kalıpla bir bukete oturmuş kuş yapılmıştır. Şemse ve salbek zemini altınlanmıştır. Vişneçürüğü rengi deriden iç kapakların ortasına içi iri hatayiler, saz yaprakları, ince dallarla dolu, kenarları dilimli oval bir şemse yerleştirilmiştir; şemsenin üst ve alt iki ucunda iri birer hatayi, onların da ucunda içi hatayili birer salbek vardır. Fırçayla yapılan bu bezemeler altınla boyanmıştır. Cilt muhtemelen özgündür. Kitabın 1a yaprağında üstte 14 satır halinde talik hatla ustuhûdus [karabaş otu] şurubunun reçetesi; ortada iki satırlık talik hatla Nûr Çeşm Han’ın 1252/1836’da doğduğunu belirten satırlar, daha altta 1057/1647-48 yılında Şah II. Abbas’ın saltanatı döneminde Ahbâr-ı Aliyye der-Gazavât-ı Mürtezâviyye isimli kitabın telif edildiğine dair not vardır. Ayrıca son yaprağa Hasib isimli kişinin çelenk biçimli ve 1132/1913-14 tarihli mührü iki kere basılmıştır (y. 250a).
Detaylar
Koleksiyon:
Kitap Sanatları ve Hat KoleksiyonuBaşlık:
Târih-i Kitâb-ı Müstetâb Ahbâr-ı Aliyye der-Gazavât-ı MurtazaviyyeTarih:
1057 [1647]Boyutlar:
30,9 x 19,2 cmMalzemeler:
Âharlı kâğıt üzerine siyah mürekkep, renkli boyalar ve altınBulunduğu Yer:
Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi (Emirgan, İstanbul, Türkiye)Obje Numarası:
190-0048-MFTelif Hakkı:
© Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesiİlgili Eserler