Fikret Muallâ
1903-1967
Sokak - Turuncu
Tarihsiz
Fikret Muallâ, 1903'te İstanbul'da, Düyûn-u Umûmiyye müdürü Mehmed Ekrem Bey'in oğlu olarak doğar. Galatasaray Lisesi'nde başladığı eğitiminin ardından mühendislik okumak üzere İsviçre'ye gönderilir; ancak resme olan ilgisi onu Almanya'ya, önce Münih’teki Akademie der Bildenden Künste'ye, ardından Berlin’deki Akademie der Künste'ye taşır. Arthur Kampf'ın atölyesinde eğitimini tamamlayan Muallâ, 1926'da İstanbul'a döner ve birkaç yıl resim öğretmenliği yapar, kitap çizimleri ve dergi desenleri hazırlar; fakat İstanbul sanat çevresinde aradığı kabulü bulamaz. 15 Ocak 1939'da Paris'e gider, bir daha Türkiye'ye dönmez.
Paris yılları Fikret Muallâ için hem sanatsal olgunlaşmanın hem de büyük güçlüklerin dönemi olur. Bütün bunlara karşın üretimi hiç durmaz; tersine, yaşadığı şehrin gündelik hayatı giderek daha özgür, daha yoğun bir biçim alır. Ucuz kâğıt üzerine hızla kuruyan guaj, hem pratik bir gereksinimi karşılar hem de sanatçının çalışma biçimine, izlenimlerini anlık ve doğrudan aktarma anlayışına tam uyar. 1954'te Galerie Dina Vierny'de açtığı sergiyle Paris sanat çevrelerinde tanınan Muallâ'yı, model ve yazar Youki Desnos “Paris'in ressamı” olarak nitelendirir.
Muallâ'nın üslubu fovist bir renk anlayışı ve dışavurumcu bir çizgiden oluşur. Yüzyılın başında Henri Matisse ve André Derain'in öncülük ettiği Fovizm, doğadan aldığı renkleri daha parlak, daha saf ve sembolik bir anlayışa dönüştürür; rengi gerçekliği aktarmanın değil, duygu ve atmosferin aracı olarak kullanır. Muallâ bu anlayışı, Berlin yıllarında tanıştığı Alman Ekspresyonizmi'nin de katkısıyla özgün bir çizgiye taşır. Onun için tek bir renk aynı anda hem ışık hem hava olabilir; turuncu, bir anda tüm mekânı doldurur.
Tarihsiz olan “Sokak - Turuncu”, SSM Resim Koleksiyonu'ndaki diğer kâğıt üzerine guaj çalışmalarıyla birlikte Muallâ'nın Paris dönemine ait eserler arasındadır. Turuncu zemin üzerine beş figürden oluşan bu kompozisyonda Muallâ, Paris sokaklarının gündelik hayatını bu renk anlayışıyla sunar. Figürler mavi, beyaz ve kırmızı-kahverengi kıyafetler içinde, birbirlerine yakın ama her biri ayrı bir dünyada tasvir edilir; bir arada görünmelerine rağmen aralarında gerçek bir iletişim yoktur. Soldaki iki figür sola doğru, sağdaki figür ise sağa doğru yürürken, ortadaki iki figür izleyiciye dönük, duruyor gibidir. Figürlerin yüzleri yalnızca renk lekeleriyle önerilir. Perspektif büyük ölçüde kenara bırakılmış, figürler sahnenin yüzeyine yerleştirilmiş gibi durur. Turuncu, mavi ve beyaz lekeler çizgilerin dışına taşarak figürlerin sınırlarını yumuşatır.
SSM Resim Koleksiyonu'nda Fikret Muallâ'ya ait “Sokak - Mavi” ve 'Sokak - Beyaz”, bu sokak serisinin diğer iki örneğidir. Koleksiyonun içinde Muallâ, Türk resminin modernleşme serüveninin son dönemlerine denk gelir; bu tablo da söz konusu serüverin Paris'teki son durağını, bir kopuşun değil özgürleşmenin imgesi olarak sunar.
Detaylar
Boyutlar:
54 x 65 cmMalzemeler:
Kağıt üzerine guajBulunduğu Yer:
Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi (Emirgan, İstanbul, Türkiye)Obje Numarası:
210-0290-FMTelif Hakkı:
© Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesiİlgili Eserler